Қазақстанда зейнетақы жинақтарының ең төменгі жеткілікті шегін есептеудің жаңа әдістемесі күшіне енуіне бір күн қалды. 5 маусымнан бастап болашақ төлемдерді қамтамасыз ету үшін зейнетақы шотында қалуға тиіс соманы анықтау тәртібі өзгереді.
Бұған дейін Премьер-министр Олжас Бектенов зейнетақы жинақтарының ең төменгі жеткіліктілік шегін есептеу әдістемесін өзгерту туралы қаулыға қол қойған болатын. Сөз болашақ зейнетақы төлемдерін қамтамасыз ету үшін Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы (БЖЗҚ) шотта сақталуы тиіс сома туралы болып отыр. Шекті деңгейден асатын қаражатты қазақстандықтар, мысалы, тұрғын үй сатып алуға немесе емделуге жұмсай алады.
Жаңа әдістемеге сәйкес, есептеу кезінде жас мөлшері, өмір сүрудің болжамды ұзақтығы, ең төменгі зейнетақы мөлшері, болашақ жарналар, инвестициялық кірістілік және өзге де параметрлер ескеріледі.
Қаражатты алуға өтінімді әлі де беруге болады
Жаңа шекті мәндер 5 маусымнан бастап қолданысқа енеді. Осы сәтке дейін қолданыстағы жеткіліктілік шегінен асатын жинағы бар қазақстандықтар зейнетақы қаражатының бір бөлігін пайдалануға өтінім бере алады.
Өтінімді enpf-otbasy.kz платформасында беруге болады. Отбасы банкінің хабарлауынша, өтінім қолданыстағы шарттар бойынша қаралуы үшін оны 4 маусымнан (қоса алғанда) кешіктірмей беру, қол қою және жіберу ұсынылады. Осы күннен кейін жолданған өтінімдер жаңа талаптар бойынша қаралатын болады.
Бұған дейін Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев жинақтарды тұрғын үй жағдайын жақсартуға немесе емделуге пайдалану мүмкіндігі сақталатынын мәлімдеген болатын.
Сонымен қатар Еңбек министрлігінің басшысы зейнетақы жүйесінің негізгі міндеті азаматтарды зейнетке шыққаннан кейін қамтамасыз ету үшін қаражат жинақтау екенін атап өтті.
Зейнетақы жинағының артық бөлігін неге жұмсауға болады?
Заңнама БЖЗҚ қаражатын нысаналы пайдалануды қатаң шектейді. Ақшаны жеке қажеттіліктерге қолма-қол алуға болмайды, бірақ оны мына мақсаттарға бағыттауға болады:
Тұрғын үй жағдайын жақсарту: пәтер сатып алу (жаңадан салынған немесе қайталама нарықтан), жеке үйді сатып алу немесе жеке тұрғын үй құрылысына (ЖТҚ) жер учаскесін алу.
Ипотекалық операциялар: ақшаны бастапқы жарна ретінде пайдалану, сондай-ақ кез келген банктегі қолданыстағы қарызды толық немесе ішінара мерзімінен бұрын өтеу.
Жалдау: жылжымайтын мүлікті құрылыс салушыдан немесе қордан кейіннен сатып алу құқығымен жалға алу ақысын төлеу.
Отбасы банкіндегі депозиттер: артық қаражатты одан әрі жинақтау үшін арнайы салымға аудару.
Емделу: МӘМС аясында қамтылмайтын қымбат медициналық қызметтер мен емделу ақысын төлеу.
Жеке басқаруға беру: қорлар арқылы қор нарығына өз бетінше инвестициялау үшін артық қаражатты инвестициялық портфельді басқарушылардың (ИПБ) сенімгерлік басқаруына аудару.
Жеткілікті шек қалай есептеледі?
5 маусымнан бастап ең төменгі жеткілікті шек жаңа формула бойынша есептеледі. Оған бірден бірнеше көрсеткіш енгізілді: адамның жасы, өмір сүрудің болжамды ұзақтығы, ең төменгі зейнетақы мөлшері, болашақ зейнетақы төлемдері, зейнетақы активтерінің болжамды кірістілігі және болашақ жарналардың мөлшері.
Қарапайым тілмен айтқанда, мемлекет адамға зейнетке шыққаннан кейін қанша ақша қажет болатынын және оның шотында қазірдің өзінде қандай сома қалуы керек екенін есептейтін болады.
Есептеу кезінде мыналар ескеріледі:
адамның жасы;
зейнетке шыққанға дейінгі жылдар саны;
зейнетақы алудың болжамды мерзімі;
ең төменгі мемлекеттік зейнетақы;
болашақ зейнетақы жарналары;
зейнетақы жинақтарының инвестициялық кірісі;
төлемдер мен басқа да көрсеткіштердің жыл сайынғы өсімі.
Қаулы ресми жарияланған сәттен бастап 10 күн өткен соң, яғни 5 маусымда қолданысқа енгізіледі.
Фото: depositphotos.com